NASZE PUBLIKACJE, ARTYKUŁY I PORADY PRAWNE

Alimenty od dzieci – kiedy mają obowiązek je płacić?

Alimenty kojarzą nam się ze świadczeniami na utrzymanie dzieci płaconymi przez niemieszkających z nimi rodziców. Tymczasem zdarzają się również sytuacje, w których ta relacja zostaje odwrócona. Z prawnego punktu widzenia biologiczni lub adopcyjni rodzice, a także macocha i ojczym mogą domagać się dostarczania środków utrzymania przez dorosłych wychowanków. W jakich wypadkach mają miejsce takie zobowiązania?

Obowiązek zapewnienia środków utrzymania osobom znajdującym się w niedostatku ciąży na krewnych w linii prostej, czyli członkach najbliższej rodziny. W pierwszej kolejności możemy się o nie zwrócić do współmałżonka, a jeśli nie jest on w stanie ich nam dostarczyć – zobowiązanie to spada na dorosłe dzieci. Organem, który rozpatruje, czy rodzice rzeczywiście nie są w stanie zaspokoić swoich podstawowych potrzeb materialnych, jest sąd. Taka sytuacja zwykle ma miejsce wtedy, gdy rodzice są w bardzo podeszłym wieku lub cierpią na poważne choroby, które uniemożliwiają im podjęcie pracy zarobkowej. Warto zaznaczyć, że rodzice mają prawo do wyboru dziecka, od którego zażądają pomocy materialnej i nie muszą tej decyzji uzasadniać w żaden sposób. Istnieje również możliwość rozdzielenia alimentów między dzieci (w przypadku, gdy ich zarobki są do siebie zbliżone). W sytuacji, w której żądania rodziców są bezpodstawne (np. chcą oni uzyskać alimenty od dziecka, które zarabia najmniej lub próbują po równo rozdzielić je między wszystkie dzieci, mimo znacznych różnic w ich statusie materialnym), sąd może rozdzielić obowiązek według własnego uznania.

 

Oczywiście, obowiązek alimentacyjny dotyczy wyłącznie dorosłego potomstwa, które w opinii sądu jest w stanie mu sprostać. Na oszacowanie możliwości zarobkowo-finansowych wpływają: zyski z pracy zarobkowej, premie oraz dodatki do wynagrodzenia, akcje zgromadzone w funduszach bankowych, odsetki z akcji, renta i emerytura oraz inne dochody, takie jak zarobki z wynajmu nieruchomości. W niektórych sytuacjach sąd może podjąć decyzję o pobieraniu alimentów w formie innej niż finansowa, np. poprzez dostarczanie opału, leków, jedzenia czy ubrań.

Podstawę prawną obowiązku alimentacyjnego ciążącego na dorosłych dzieciach stanowią przepisy kodeksu rodzinnego oraz opiekuńczego:

    Art. 128 k.r.o. Obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo.

    Art. 132 k.r.o. Obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.

Jaka może być wysokość alimentów, które dzieci muszą wypłacać swoim rodzicom? Kwoty wyznaczane są na tzw. zasadach ogólnych, co oznacza, że decydują o nich miesięczne, usprawiedliwione potrzeby seniorów. Wielkość zasądzonych alimentów może również ulegać modyfikacjom w oparciu o możliwości finansowe osoby do nich zobowiązanej.

Kiedy myślimy o rodzicach domagających się wsparcia od swojego dorosłego potomstwa, oczyma wyobraźni widzimy biednych, schorowanych staruszków, niedocenianych za swój trud włożony w wychowanie. Zdarza się jednak, że starsi rodzice nadużywają swoich praw, bezpodstawnie uznając, że należy im się część majątku dzieci. Jedną z takich sytuacji jest wcześniejsze niedotrzymywanie obowiązków przez stronę występującą o zasądzenie alimentów, które ma miejsce np. jeśli unikała zatrudnienia, nie dbała o podtrzymywanie więzi rodzinnych, nie kontaktowała się z dziećmi od lat, w przeszłości była sprawcą przemocy lub miała zasądzone alimenty na rzecz potomstwa i ich nie płaciła. Udowodnienie powyższych okoliczności może dać podstawę do uchylenia analogicznego obowiązku.

 

Istnieją również inne sytuacje, w których powództwo rodzica może zostać oddalone. Jedną z takich możliwości jest udowodnienie, że rodzic w rzeczywistości jest w stanie sam zaspokoić swoje potrzeby – a więc jego sytuacja materialna jest na tyle zadowalająca, że nie ma mowy o niedostatku. Podobnie może się zdarzyć, że jeśli rodzice faktycznie posiadają trudną sytuację finansową, ale sytuacja ich dzieci jest równie zła lub jeszcze gorsza.

Czasami dorosłe dzieci powołują się na inne osoby, które powinny zostać obciążone obowiązkiem alimentacyjnym. Innymi słowy – nawet, jeśli rodzic domaga się od nas pomocy finansowej, być może w rzeczywistości to nie my powinniśmy mu jej udzielić. Gdy sprawa dotyczy naszej macochy lub ojczyma, alimenty mogłoby płacić ich biologiczne potomstwo. Jeśli nasza sytuacja materialna nie jest zadowalająca, dobrym rozwiązaniem może być przekazanie obowiązku opłacania świadczeń swojemu rodzeństwu. Zaś w przypadku rodzica, który jest rozwiedziony, alimenty przysługują mu ze strony byłego współmałżonka. Dopiero gdy z jakichś względów nie może on sprostać temu zadaniu, obowiązek ten spada na nas.

adwokat Paweł Cejrowski

Powrót na górę strony

Kancelaria Adwokacka
CEJROWSKI.pl