NASZE PUBLIKACJE, ARTYKUŁY I PORADY PRAWNE

Czym jest mobbing? Odszkodowania i kary.

W ostatnich latach bardzo dużo mówi się o prawach pracownika oraz mobbingu w miejscu zatrudnienia. Mimo to wiedza posiadana przez wielu z nas daleka jest od rzetelnej, a wokół wymienionych tematów narosło sporo mitów. Czym tak naprawdę jest mobbing i jakie kary grożą za jego stosowanie?

Zjawisko mobbingu dotyczy przede wszystkim miejsca pracy, ale nie tylko. Możemy się z nim spotkać wszędzie, gdzie przez dłuższy czas przebywamy w większej grupie: w szkole, na uczelni wyższej, w stowarzyszeniach i wspólnotach, a także w rodzinie. Konsekwencją działań określanych tym mianem jest izolacja lub wręcz wyeliminowanie danej osoby. Ofiara nie ma jak się bronić i często boryka się z bardzo poważnymi konsekwencjami: problemami natury psychicznej lub konkretnymi trudnościami takimi jak utrata pracy.

Mobbing jest bardzo popularnym tematem, z którym często możemy się zetknąć m.in. w literaturze dotyczącej zarządzania ludźmi lub praw pracowniczych, a także w mediach: w telewizji, sieci oraz prasie. Niemal każdy z nas niejednokrotnie spotkał się z tym pojęciem, a nawet go używa, co nie oznacza, że właściwie je rozumiemy.

Zgodnie z definicją Kodeksu Pracy mobbing oznacza „działania lub zachowania dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko pracownikowi, polegające na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu pracownika, wywołujące u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej, powodujące lub mające na celu poniżenie lub ośmieszenie pracownika, izolowanie go lub wyeliminowanie z zespołu współpracowników”. Innymi słowy jest to świadome, celowe nękanie psychiczne (w sposób słowny lub niewerbalny) przez inną osobę, całą grupę lub organizację.

Aby można było mówić o mobbingu, musi zaistnieć kilka okoliczności:

- działania lub zachowania dotyczą pracownika lub są skierowane przeciwko niemu,

- działania lub zachowania są długotrwałe i uporczywe;

- działania lub zachowania polegają na nękaniu lub zastraszaniu;

- celem oddziaływania jest poniżenie lub ośmieszenie pracownika, odizolowanie go od współpracowników lub wyeliminowanie z zespołu;

- w efekcie prowadzonych działań u pracownika występuje zaniżona ocena przydatności zawodowej, a także poczucie poniżenia czy ośmieszenia albo odizolowanie lub wyeliminowanie go z zespołu współpracowników.

 

Mianem mobbingu możemy określić cały wachlarz różnorodnych oddziaływań. Najczęściej obejmują one groźby, upokarzanie, obrażanie i publiczne ośmieszanie. Zdarza się również, że pracodawca unika rozmów z pracownikiem lub go ignoruje. Inną metodą nękania jest zlecanie podwładnemu bezcelowych zadań, a także intencjonalne zabieranie wcześniej mu wyznaczonych zadań i zastępowanie ich obowiązkami poniżej jego kwalifikacji.

Przejawy mobbingu mogą należeć do kilku kategorii:

  1. Działania wpływające negatywnie na proces komunikacji, np.:

- ograniczanie lub utrudnianie pracownikowi możliwości wypowiadania się,

- reagowanie na wypowiedzi i uwagi pracownika krzykiem, wyzwiskami lub głośnym wymyślaniem,

- systematyczne krytykowanie życia zawodowego i wykonywanej pracy,

- pisemne groźby i pogróżki,

- nękanie telefoniczne, SMS-ami, e-mailami, listami itp.

  1. Działania wpływające negatywnie na relacje międzypracownicze, np.:

- unikanie rozmów z pracownikiem,

- przesadzanie go na miejsce z dala od współpracowników,

- przeszkadzanie w utrzymywaniu relacji międzypracowniczych.

  1. Działania wpływające na negatywne postrzeganie pracownika w środowisku pracy, np.:

- szerzenie negatywnych opinii na temat pracownika,

- publiczne wyśmiewanie kompetencji pracownika oraz ich podważanie,

- publiczne wyśmiewanie wyglądu zewnętrznego,

- plotkowanie.

  1. Działania wpływające negatywnie na pozycję zawodową osoby poszkodowanej, np.:

- utrudnianie wykonywania obowiązków zawodowych poprzez blokowanie dostępu do informacji służbowych, niezbędnych do realizacji zadań,

- odbieranie pracownikowi prac i zadań zleconych wcześniej do wykonania,

- zlecanie pracownikowi zadań poniżej jego umiejętności i kwalifikacji,

- zlecanie zadań przerastających możliwości i kompetencje pracownika,

- przydzielenie zbyt dużej ilości obowiązków w porównaniu z innymi pracownikami.

  1. Działania wywierające szkodliwy wpływ na zdrowie poszkodowanego, np.:

- zlecanie prac szkodliwych,

- zlecanie zadań nadmiernie ciężkich w stosunku do fizycznych możliwości pracownika,

- zlecanie prac niebezpiecznych i zagrażających życiu.

Choć zetknięcie się z mobbingiem zawsze jest trudne i bolesne, należy pamiętać, że prawo stoi po stronie poszkodowanego. Pracodawca ma obowiązek dokładania wszelkich starań mających na celu zapobieganie nękaniu w miejscu zatrudnienia. Choć przykre traktowanie z reguły występuje w relacji przełożony-podwładny, zdarza się również wśród samych pracowników – wówczas pracodawca często nawet nie zdaje sobie sprawy z występowania problemu.

Odpowiedzialność za przeciwdziałanie mobbingowi leży po stronie zatrudniającego, co oznacza, że to on ponosi konsekwencje ewentualnego występowania tego zjawiska w swoim zakładzie pracy. Jeśli dojdzie do tego rodzaju sytuacji, pracownikowi przysługuje prawo do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia. Ma on również możliwość dochodzenia odszkodowania, które nie może być niższe niż aktualne minimalne wynagrodzenie za pracę. Warto podkreślić, iż górna granica roszczeń nie jest ustalona. Dodatkowo, jeśli wskutek mobbingu zatrudniony doznał uszczerbku na zdrowiu, może dochodzić zadośćuczynienia pieniężnego za poniesioną krzywdę.

 

adwokat Paweł Cejrowski

Powrót na górę strony

Kancelaria Adwokacka
CEJROWSKI.pl