NASZE PUBLIKACJE, ARTYKUŁY I PORADY PRAWNE

Stalking – co to jest i jakie są konsekwencje prawne?

W ostatnim czasie coraz więcej mówi się o przestępstwie, jakim jest stalking. Jednocześnie to anglojęzyczne słowo nie dla wszystkich jest zrozumiałe, co może prowadzić do wielu niepotrzebnych wątpliwości. Dodatkowych problemów nastręcza fakt, że przepisy prawne wspominają o nim dopiero od 2011 roku. Czym jest stalking i jak go rozpoznać? Jakie konsekwencje prawne grożą stalkerom?

25 lutego 2011 roku to dzień, w którym uchwalono nowelizację kodeksu karnego, wprowadzającą do niego pojęcie stalkingu. Choć słowo to bywa od jakiegoś czasu odmieniane przez wszystkie przypadki nie tylko w mediach, ale również w prywatnych rozmowach, można odnieść wrażenie, że nie wszyscy, którzy się nim posługują, mają świadomość, co właściwie ono oznacza. Nie ma w tym niczego dziwnego – pojęcie to pojawiło się u nas niedawno, a swoją wiedzę na jego temat często czerpiemy z mało wiarygodnych źródeł, takich jak komentarze w sieci czy artykuły w plotkarskiej prasie.

 

 

Wspomniana nowelizacja definiuje stalking jako uporczywe, złośliwe nagabywanie mogące wywołać u ofiary poczucie zagrożenia. Przejawami stalkingu często są głuche telefony, śledzenie, obserwowanie oraz rozpowszechnianie oszczerstw i nieprawdziwych plotek na temat nękanego, ale mogą to być również natarczywe objawy zainteresowania daną osobą, np. niechciane prezenty, osaczanie poprzez ciągłe, nieproszone wizyty lub wysyłanie SMS-ów wbrew woli adresata. Podobnie rozpatrywane są przejawy podszywania się pod kogoś innego i wszystkie czynności związane z przywłaszczeniem czyjejś tożsamości, pociągające za sobą wyrządzenie mu szkody majątkowej lub osobistej. W skład takich działań może wchodzić m.in. publikowanie zdjęć danej osoby bez jej zgody lub zakładanie jej kont na portalach społecznościowych.

W jaki sposób odróżnić stalking od innych, niechcianych zachowań? Aby stwierdzone zostało popełnienie tego przestępstwa, nękanie musi być uporczywe, naruszać prywatność ofiary lub wzbudzać w niej uzasadnione poczucie zagrożenia. Warto zaznaczyć, że w tym przypadku nie ma znaczenia, jaka jest motywacja sprawcy – nawet, jeśli twierdzi, że jego zachowanie podyktowane jest miłością lub zauroczeniem, może ono być uznane za nękanie. Podobnie jest w przypadku, gdy napędem stalkingu jest nienawiść lub złośliwość, ale sprawca twierdzi, że nie miał zamiaru spełnić swoich gróźb. Najważniejsze jest to, że ofiara czuje się zagrożona, mając ku temu powody w postaci zachowania stalkera.

W dzisiejszych czasach bardzo często występującym przestępstwem jest tzw. cyberstalking. W dobie wszechobecnego internetu oraz ogromnej popularności mediów społecznościowych nękanie coraz częściej przybiera postać zakładania fałszywych profili ofiar (i tym samym podszywanie się pod nie), bezprawnego wykorzystania ich wizerunku, a także pisanie licznych, niepożądanych wiadomości (np. e-maili, wiadomości na Facebooku itd.) oraz nękanie na forach internetowych.

Wspomniana wyżej nowelizacja kodeksu karnego ma za zadanie stać na straży wolności człowieka, a konkretnie naszego prawa do prywatności oraz wolności od lęków i obaw. W przypadku cyberstalkingu dochodzi do tego jeszcze ochrona prawa do własnego wizerunku oraz dysponowania swoimi danymi osobowymi.

Stalking jest przestępstwem ściganym na wniosek pokrzywdzonego. Oznacza to, że jeśli czujemy się przez kogoś nękani, możemy zareagować, składając zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa Policji lub prokuratorowi, dołączając wniosek o ściganie sprawcy. W takiej sytuacji odpowiednie organy mają obowiązek podjęcia określonych w prawie czynności, których celem będzie ukaranie stalkera. Warto wspomnieć, że z każdym rokiem przybywa stwierdzonych przypadków uporczywego nękania. Pamiętajmy również o tym, że policyjne statystyki nie muszą odzwierciedlać pełnej skali zjawiska – wiele ofiar może nie mieć świadomości, że takie działania są przestępstwem lub z innych powodów (np. ze strachu przed reakcją sprawcy) nie zgłaszać swojego problemu.

Jakie konsekwencje prawne grożą stalkerom? Zgodnie z kodeksem karnym za uporczywe nękanie innej osoby naruszające jej prywatność lub wzbudzające w niej poczucie zagrożenia sprawcy grozi kara pozbawienia wolności do lat 3. W sytuacji, gdy ofiara w wyniku stalkingu targnie się na swoje życie, kara dla sprawcy wzrasta do 10 lat pozbawienia wolności. Oprócz tego sąd może zastosować takie środki jak nakaz powstrzymania się od przebywania w określonych miejscach lub środowiskach, zakaz zbliżania się do konkretnych osób lub kontaktowania się z nimi, nakaz opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z ofiarą, zakaz opuszczania miejsca pobytu bez zgody sądu.

 

 

Jeszcze do niedawana stalking kojarzył się z osobami sławnymi oraz ich natrętnymi fanami. Dzisiaj coraz częściej słyszy się o tym przestępstwie w kontekście nieznanych, prywatnych osób. Warto pamiętać, że kradzież tożsamości (nawet w tak „niewinnej” formie jak podszywanie się na portalach społecznościowych), a także uporczywe telefonowanie, wysyłanie wiadomości i zaskakiwanie w różnych miejscach nie są zwykłymi przejawami zainteresowania i sympatii, ale przestępstwem, na które należy reagować w zdecydowany sposób.

adwokat Paweł Cejrowski

Powrót na górę strony

Kancelaria Adwokacka
CEJROWSKI.pl