NASZE PUBLIKACJE, ARTYKUŁY I PORADY PRAWNE

Wydziedziczenie

Często się słyszy w życiu codziennym, że ktoś zamierza kogoś wydziedziczyć. Oczywistym jest, że każdy kto jest właścicielem jakiegokolwiek majątku może nim zadysponować na wypadek swojej śmierci, powołując do spadku w testamencie wybraną przez siebie osobę. Osoby, które nie zostały powołane do dziedziczenia w testamencie nie dziedziczą zatem po zmarłym, niezależnie od stopnia pokrewieństwa. Przepisy kodeksu cywilnego przewidują jednak instytucję zachowku, która umożliwia dochodzenie roszczeń o zapłatę przez zstępnych, małżonka i rodziców spadkodawcy, którzy zostali pominięci w testamencie.

Często się słyszy w życiu codziennym, że ktoś zamierza kogoś wydziedziczyć. Oczywistym jest, że każdy kto jest właścicielem jakiegokolwiek majątku może nim zadysponować na wypadek swojej śmierci, powołując do spadku w testamencie wybraną przez siebie osobę. Osoby, które nie zostały powołane do dziedziczenia w testamencie nie dziedziczą zatem po zmarłym, niezależnie od stopnia pokrewieństwa. Przepisy kodeksu cywilnego przewidują jednak instytucję zachowku, która umożliwia dochodzenie roszczeń o zapłatę przez zstępnych, małżonka i rodziców spadkodawcy, którzy zostali pominięci w testamencie.

Uprawnienie z tytułu zachowku obejmuje połowę wartości udziału spadkowego, który przysługiwałyby zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy w razie dziedziczenia ustawowego, natomiast dwie trzecie tej wartości w przypadku, gdy uprawniony jest trwale niezdolny do pracy lub jest małoletnim zstępnym zmarłego. Roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej pokrywającej zachowek lub jego brakującą część przysługuje wskazanym osobom przeciwko spadkobiercy, a czasem przeciwko obdarowanemu, jeśli nie otrzymały należnego im zachowku w postaci darowizny, powołania do spadku lub zapisu.

Wydziedziczenie oznacza natomiast pozbawienie osoby uprawnionej możliwości dochodzenia zachowku. Spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku, jeżeli uprawniony do zachowku:

  • wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;
  • dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci;
  • uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.

Przyczyna wydziedziczenia uprawnionego do zachowku powinna wynikać z treści testamentu i musi być rzeczywista. W przeciwnym bowiem razie spadkobierca bezpodstawnie wydziedziczony będzie mógł dochodzić zachowku powołując się na bezskuteczność wydziedziczenia.  Spadkodawca nie może jednak wydziedziczyć uprawnionego do zachowku, jeżeli mu przebaczył. Wyłączenie to jest skuteczne nawet w przypadku, gdy spadkodawca nie posiadał zdolności do czynności prawnych, pod warunkiem jednak, że mając świadomość czynu, który przebacza, działał z dostatecznym rozeznaniem. Należy także wiedzieć, że skutki prawne wydziedziczenia rozciągają się jedynie na samego wydziedziczonego, nie dotyczą natomiast jego zstępnych. W ten sposób w miejsce wydziedziczonego do spadku powołani zostają jego zstępni. Podsumowując należy podkreślić, że sporządzając testament, czy też czyniąc za życia darowiznę na rzecz wybranej osoby, trzeba zdawać sobie sprawę, że niekiedy czynność taka może wywołać skutki w postaci roszczenia o zachowek innych pominiętych osób, a tym samym spowodować następstwa nie zawsze zamierzone przez spadkodawcę, czy też darczyńcę.

adwokat Paweł Cejrowski

Powrót na górę strony

Kancelaria Adwokacka
CEJROWSKI.pl