NASZE PUBLIKACJE, ARTYKUŁY I PORADY PRAWNE

Bezpodstawne wzbogacenie – co warto wiedzieć?

Bezpodstawne wzbogacenie jest zagadnieniem z zakresu prawa cywilnego. Zostało uregulowane w przepisach Kodeksu Cywilnego i oznacza bezpodstawne uzyskanie korzyści majątkowej kosztem innej osoby. Jakie to rodzi skutki i jakie są przesłanki, aby uznać zdarzenie za bezpodstawne wzbogacenie?

 

Bezpodstawne wzbogacenie – przesłanki

Zgodnie z art. 405 Kodeksu Cywilnego – Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Jednak, aby zakwalifikować zdarzenie jako bezpodstawne wzbogacenie, muszą zostać spełnione cztery przesłanki. Po pierwsze chodzi o uzyskanie korzyści majątkowych przez jeden podmiot. Pod drugie – brak podstawy prawnej do uzyskania owej korzyści. Wskutek czego dochodzi do zubożenia drugiego podmiotu, a więc mamy do czynienia z występowaniem zarówno wzbogacenie, jak i zubożenia.

W przepisach Kodeksu Cywilnego (art. 411) występują również przesłanki mówiące o niemożności żadania zwrotu świadczenia w określonych sytuacjach:

 

  • jeżeli spełniający świadczenie wiedział, że nie był do świadczenia zobowiązany, chyba że spełnienie świadczenia nastąpiło z zastrzeżeniem zwrotu albo w celu uniknięcia przymusu lub w wykonaniu nieważenj czynności prawnej;

  • jeżeli spełnienie świadczenia czyni zadość zasadom współżycia społecznego;

  • jeżeli świadczenie zostało spełnione w celu zadośćuczynienia przedawnionemu roszczeniu;

  • jeżeli świadczenie zostało spełnione, zanim wierzytelność stała się wymagalna.

     

Bezpodstawne wzbogacenie – zwrot przedmiotu lub surogaty

Co do zasady zwrot powinien nastąpić w naturze. W sytuacji, kiedy przedmiot został uszkodzony, zgubiony lub sprzedany, mowa o tzw. surogatach, a więc korzyściach zastępczych. Zgodnie z tym następuje obowiązek zwrotu zgodnie z aktualnym wzbogaceniem.

 

Przepisy prawa uwzględniają również sytuacje, w których dochodzi do wygaśnięcia obowiązku wydania korzyści lub zwrotu jej wartości. Jest tak w przypadku, gdy "ten kto uzyskał korzyść, zużył ją lub utracił w taki sposób, że nie jest już wzbogacony, chyba że wyzbywając się korzyści lu zużywając ją powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu".

 

Powrót na górę strony

Kancelaria Adwokacka
CEJROWSKI.pl