Czym jest naruszenie dóbr osobistych?

Dobra osobiste obejmują różnego rodzaju wartości związane z godnością, tożsamością i prywatnością człowieka, a ich naruszenie może prowadzić do poważnych konsekwencji zarówno w życiu prywatnym, jak i zawodowym. Naruszenie dóbr osobistych coraz częściej pojawia się w kontekście wypowiedzi medialnych, publikacji internetowych oraz relacji biznesowych i prywatnych.

Ochrona dóbr osobistych pełni natomiast ważną rolę w zapewnieniu równowagi pomiędzy z jednej strony wolnością wypowiedzi, a z drugiej strony prawem do poszanowania dobrego imienia i prywatności. Prawo przewiduje konkretne instrumenty, które umożliwiają reagowanie na bezprawne ingerencje w tę sferę, które warto znać.

Czym jest naruszenie dóbr osobistych w rozumieniu prawa cywilnego?

Naruszenie dóbr osobistych polega na bezprawnym działaniu lub zaniechaniu, które godzi w chronione prawem wartości. Do takich wartości zalicza się między innymi godność, cześć, prywatność, wizerunek czy nazwisko. Katalog tych dóbr wskazuje wprost art. 23 ustawy Kodeks cywilny[1]. Szczególnie często spotykanym przypadkiem jest naruszenie dobrego imienia, które polega na rozpowszechnianiu nieprawdziwych lub krzywdzących informacji podważających opinię o danej osobie.

Ochrona dóbr osobistych jako podstawowe prawo jednostki

Ochrona dóbr osobistych stanowi przy tym swoisty fundament cywilnoprawnej ochrony jednostki. Każdy ma bowiem prawo żądać poszanowania swojej sfery osobistej i reagować na jej naruszenia. Ochrona dóbr osobistych przysługuje niezależnie od tego, czy doszło do powstania jakiejś szkody majątkowej u pokrzywdzonego, ponieważ kluczowe znaczenie ma sam fakt naruszenia chronionej wartości.

Taka ochrona dóbr osobistych ma charakter prewencyjny i kompensacyjny. Z jednej strony umożliwia żądanie zaniechania dalszych naruszeń, z drugiej pozwala domagać się rekompensaty za doznaną krzywdę. Co ważne, ochrona dóbr osobistych obejmuje przy tym zarówno sytuacje jednorazowe, jak i naruszenia o charakterze długotrwałym.

Naruszenie dobrego imienia jako najczęstsza forma naruszenia dóbr osobistych

Naruszenie dobrego imienia jest jedną z najczęściej występujących postaci naruszenia dóbr osobistych. Polega ono na takim zachowaniu, które prowadzi do obniżenia społecznej oceny danej osoby lub podmiotu. Może to dotyczyć zarówno osób fizycznych, jak i przedsiębiorców czy też instytucji.

W praktyce naruszenie dobrego imienia często wiąże się z publikacjami prasowymi, wpisami w mediach społecznościowych lub rozpowszechnianiem nieprawdziwych informacji w środowisku zawodowym czy prywatnym. Ochrona dóbr osobistych w takich przypadkach ma na celu przywrócenie dobrego imienia oraz usunięcie skutków bezprawnego działania.

Cywilnoprawna ochrona dóbr osobistych i jej zakres

Cywilnoprawna ochrona dóbr osobistych obejmuje możliwość wystąpienia z roszczeniami o charakterze niemajątkowym oraz majątkowym. Ochrona ta pozwala żądać zarówno zaprzestania naruszeń, jak i podjęcia działań zmierzających do usunięcia ich skutków (w szczególności, żeby sprawca złożył oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie – np. na swoim profilu w social mediach albo w prasie, zgodnie z art. 24 ustawy).

Istotnym instrumentem w tym zakresie jest pozew o ochronę dóbr osobistych, który umożliwia dochodzenie swoich praw przed sądem. Pozew o ochronę dóbr osobistych może dotyczyć różnych form naruszeń, w tym naruszenia dobrego imienia, prywatności czy wizerunku. Skuteczność tej drogi zależy od wykazania faktu naruszenia oraz jego bezprawnego charakteru. Kluczowe często są także kwestie dowodowe (w tym zrzuty ekranów czy też zabezpieczenie takich dowodów w postaci treści internetowych u notariusza).

Pozew o ochronę dóbr osobistych jako forma dochodzenia roszczeń

Pozew o ochronę dóbr osobistych jest podstawowym środkiem procesowym służącym realizacji ochrony prawnej. W jego treści należy wskazać, na czym polegało naruszenie dóbr osobistych oraz jakie dobra zostały naruszone. Pozew o ochronę dóbr osobistych może obejmować żądania złożenia oświadczenia, przeprosin lub zapłaty odpowiedniej kwoty pieniężnej – pokrzywdzony może bowiem według przepisów żądać zadośćuczynienia pieniężnego albo zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Dodatkowo, jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych.

Cywilnoprawna ochrona dóbr osobistych realizowana w drodze pozwu pozwala zatem na takie całościowe, kompleksowe rozstrzygnięcie sporu i ocenę działań naruszających przez niezależny sąd.

Ochrona dóbr osobistych osób prawnych

Przepisy o ochronie dóbr osobistych osób fizycznych stosuje się odpowiednio do osób prawnych (art. 43 ustawy). Choć osoby prawne nie posiadają dóbr osobistych w takim samym zakresie jak osoby fizyczne, przysługuje im ochrona takich wartości jak ich dobre imię, renoma czy też nazwa. Naruszenie dóbr osobistych osób prawnych może natomiast prowadzić do utraty zaufania klientów i partnerów biznesowych.

Ochrona dóbr osobistych osób prawnych opiera się na tych samych zasadach co cywilnoprawna ochrona dóbr osobistych osób fizycznych. W przypadku naruszenia dobrego imienia przedsiębiorcy możliwe jest wystąpienie z pozwem o ochronę dóbr osobistych i dochodzenie roszczeń na drodze sądowej. Wcześniej możliwe jest także oczywiście polubowne załatwienie sprawy albo wystąpienie z wezwaniem przedsądowym do sprawcy naruszenia.

Znaczenie ochrony dóbr osobistych we współczesnych realiach

Wspomnienia wymaga, że w dobie powszechnego dostępu do informacji i dynamicznego rozwoju Internetu naruszenie dóbr osobistych stało się w praktyce zjawiskiem coraz częstszym. Ochrona dóbr osobistych pełni dziś kluczową rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa prawnego oraz ochrony reputacji. Zarówno osoby fizyczne, jak i osoby prawne coraz częściej sięgają po narzędzia pozwalające na ochronę tych dóbr.

Podsumowanie – ochrona dóbr osobistych z udziałem adwokata/prawnika (Gdańsk, Tczew, Starogard Gdański)

Nasze dobra osobiste przysługują nam od urodzenia i mają charakter niezbywalny. Dlatego zawsze warto je chronić.

Jeżeli szukasz adwokata/prawnika (Gdańsk, Tczew, Starogard Gdański) do pomocy prawnej w zakresie naruszenia Twoich dóbr osobistych – skontaktuj się z naszą kancelarią.

Kontakt w zakresie porady prawnej dotyczącej naruszenia dóbr osobistych

Kancelaria Adwokacka Cejrowski - TCZEW ul. Słowackiego nr 5/3 

GDAŃSK – ul. Latarniana nr 1, STAROGARD GDAŃSKI - ul. Wodna nr 8 

Telefon: +48 58 777 55 00 / +48 601 777 072 

E-mail: kancelaria@cejrowski.pl