Czym jest zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa?

Zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa jest jedną z podstawowych instytucji prawa karnego procesowego, która umożliwia uruchomienie działań organów ścigania. Dzięki niemu możliwe jest poinformowanie Policji lub Prokuratury o podejrzeniu, że doszło do czynu zabronionego. Zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa może zostać złożone zarówno przez osobę pokrzywdzoną, jak i przez każdą inną osobę, która posiada wiedzę o zdarzeniu mogącym stanowić przestępstwo.

To właśnie na jego podstawie organy ścigania podejmują decyzję o wszczęciu postępowania przygotowawczego lub odmowie jego wszczęcia. Regulacje w tej kwestii zawiera Kodeks postępowania karnego[1].

Czym jest zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa w świetle prawa?

Zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa stanowi w dużym skrócie zgłoszenie informacji o podejrzeniu popełnienia czynu zabronionego. Nie jest ono tożsame z oskarżeniem ani wyrokiem, lecz stanowi sygnał dla organów ścigania, że istnieją przesłanki do podjęcia czynności sprawdzających. Złożenie zawiadomienia nie wymaga specjalnej formy prawnej, choć w praktyce najczęściej przybiera postać pisemną (przepisy dopuszczają też formę ustną – np. przez stawiennictwo w najbliższym komisariacie Policji).

Istotne jest, że zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa nie musi zawierać pełnego materiału dowodowego. Wystarczające jest przedstawienie okoliczności, które uprawdopodabniają, że doszło do przestępstwa. Ocena tych informacji oraz dalsze ustalenia należą do kompetencji organów ścigania.

Zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa do prokuratury

Zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa skierowane do Prokuratury jest jedną z najczęściej wybieranych form zgłoszenia. Prokuratura jako organ nadzorujący postępowanie przygotowawcze ma kompetencje do samodzielnego prowadzenia sprawy lub zlecenia jej policji. Zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa do prokuratury może być złożone osobiście, listownie lub za pośrednictwem pełnomocnika.

W praktyce zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa do prokuratury bywa szczególnie uzasadnione w sprawach skomplikowanych, o dużej wadze lub takich, w których istnieje obawa braku bezstronności albo potrzeba szybkiego zabezpieczenia dowodów. Prokurator, po zapoznaniu się z treścią zawiadomienia, podejmuje decyzję o dalszym toku postępowania.

Zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu

Zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu ma szczególne znaczenie w prawie karnym. Przestępstwa ścigane z urzędu to takie czyny, w których interes publiczny wymaga reakcji państwa niezależnie od woli pokrzywdzonego. W tego rodzaju sprawach organy ścigania mają obowiązek podjąć działania po uzyskaniu informacji o podejrzeniu popełnienia przestępstwa.

Zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu może zostać złożone przez każdą osobę, która posiada wiedzę o takim czynie. Każdy, dowiedziawszy się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu, ma społeczny obowiązek zawiadomić o tym prokuratora lub Policję (art. 304 § 1 ustawy), jednak przepisy zasadniczo nie przewidują sankcji (kar) za brak dokonania takiego zawiadomienia.

Rola zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa w toku postępowania

Zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa inicjuje etap czynności sprawdzających, podczas których organy ścigania weryfikują zasadność zgłoszenia. Na tym etapie analizowane są przedstawione informacje, zabezpieczane są ewentualne dowody oraz podejmowane są pierwsze czynności procesowe. Takie postępowanie przygotowawcze może przybrać formę śledztwa lub dochodzenia. Zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa uruchamia zatem procedurę oceny zgłoszenia.

W przypadku uznania, że istnieją podstawy do prowadzenia sprawy, prokuratura lub policja wydaje postanowienie o wszczęciu postępowania. Jeżeli natomiast zgłoszenie nie znajduje potwierdzenia, może zostać wydana decyzja o odmowie wszczęcia postępowania, od której przysługują określone środki zaskarżenia (zażalenie).

Znaczenie zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa dla pokrzywdzonego

Dla osoby pokrzywdzonej zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa jest często pierwszym i najważniejszym krokiem w dochodzeniu swoich praw. Złożenie zawiadomienia umożliwia włączenie organów ścigania w proces wyjaśniania sprawy oraz stwarza podstawę do późniejszego dochodzenia roszczeń czy też występowania w charakterze oskarżyciela posiłkowego.

Zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa daje wtedy pokrzywdzonemu możliwość aktywnego uczestniczenia w postępowaniu, składania wniosków dowodowych oraz uzyskiwania informacji o przebiegu sprawy.

Dlaczego zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa ma tak duże znaczenie?

Zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa pełni istotną funkcję zarówno w wymiarze indywidualnym, jak i społecznym. Umożliwia bowiem szybkie reagowanie na naruszenia prawa, a także chroni interesy pokrzywdzonych. Bez skutecznego mechanizmu zgłaszania przestępstw organy ścigania nie byłyby w stanie efektywnie realizować swoich zadań.

Podsumowanie – zawiadomienie o przestępstwie z udziałem adwokata/prawnika (Gdańsk, Tczew, Starogard Gdański)

Świadomość, czym jest zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa oraz kiedy warto je złożyć pozwala lepiej chronić swoje prawa i reagować na sytuacje wymagające interwencji organów ścigania.

Jeżeli szukasz adwokata/prawnika (Gdańsk, Tczew, Starogard Gdański) do pomocy prawnej w zakresie zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa – skontaktuj się z naszą kancelarią.

Kontakt w zakresie porady prawnej dotyczącej zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa

Kancelaria Adwokacka Cejrowski - TCZEW ul. Słowackiego nr 5/3 

GDAŃSK – ul. Latarniana nr 1, STAROGARD GDAŃSKI - ul. Wodna nr 8 

Telefon: +48 58 777 55 00 / +48 601 777 072 

E-mail: kancelaria@cejrowski.pl