Prawnicy i adwokaci często spotykają się z pytaniem klientów, czy grzywnę można rozłożyć na raty. Grzywna, zarówno w sprawach karnych, jak i wykroczeniowych, bywa dość dużym obciążeniem dla domowego budżetu, zwłaszcza gdy jej jednorazowa zapłata przekracza aktualne możliwości finansowe ukaranego. Polskie przepisy przewidują jednak mechanizmy, które pozwalają na dostosowanie sposobu wykonania kary do realnej sytuacji życiowej i majątkowej dłużnika.

Rozłożenie grzywny na raty nie oznacza przy tym uchylenia kary czy też jej zmniejszenia, lecz jedynie zmianę sposobu jej zapłaty. Jest to rozwiązanie, które ma zapobiegać sytuacjom, w których brak środków finansowych mógłby prowadzić do jakichś poważniejszych konsekwencji, takich jak egzekucja komornicza albo zamiana grzywny na inną karę.

Rozłożenie grzywny na raty

Rozłożenie grzywny na raty jest instytucją przewidzianą w przepisach prawa karnego i wykroczeniowego, która umożliwia sądowi elastyczne podejście do wykonania kary. Uregulowane jest w art. 49 ustawy Kodeks karny wykonawczy[1] . Sąd może zdecydować, że grzywna zostanie uiszczona w określonej liczbie rat, płatnych w wyznaczonych terminach, jeżeli jednorazowa zapłata byłaby dla skazanego zbyt dużym obciążeniem.

Decyzja w tym zakresie nie zapada automatycznie. Rozłożenie na raty grzywny wymaga inicjatywy ze strony ukaranego i wykazania, że jego sytuacja finansowa, rodzinna lub zdrowotna uzasadnia takie rozwiązanie. Sąd bierze pod uwagę zarówno wysokość grzywny, jak i realne możliwości jej spłaty bez naruszania podstawowych potrzeb życiowych.

Wniosek o rozłożenie grzywny na raty – kiedy i gdzie go złożyć?

Zasadniczo skazanego na grzywnę sąd wzywa do jej uiszczenia w terminie 30 dni, a w razie bezskutecznego upływu tego terminu grzywnę ściąga się w drodze egzekucji. Natomiast taki wniosek o rozłożenie grzywny na raty powinien zostać złożony do sądu, który orzekał w sprawie grzywny. Najczęściej składa się go już po uprawomocnieniu się wyroku, na etapie wykonywania kary. Sąd wówczas może rozłożyć grzywnę na raty na czas nieprzekraczający 1 roku, natomiast w wypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie, a zwłaszcza wówczas, gdy wysokość grzywny jest znaczna, można rozłożyć grzywnę na raty na okres do 3 lat.

Ważne jest, aby wniosek o rozłożenie grzywny na raty został złożony przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Sam fakt złożenia wniosku pokazuje również, że skazany nie uchyla się od zapłaty grzywny, lecz dąży do jej uregulowania w sposób dostosowany do swoich możliwości.

Uzasadnienie wniosku o rozłożenie grzywny na raty

Kluczowym elementem każdego wniosku jest uzasadnienie wniosku o rozłożenie grzywny na raty. To właśnie od jego treści w dużej mierze zależy decyzja sądu. Uzasadnienie powinno rzetelnie i zgodnie z prawdą opisywać aktualną sytuację finansową skazanego, jego źródła dochodu, stałe wydatki oraz ewentualne szczególne okoliczności, takie jak choroba, utrata pracy czy też obowiązek utrzymania rodziny.

Uzasadnienie rozłożenia na raty grzywny nie może ograniczać się do ogólnego stwierdzenia o braku pieniędzy. Sąd oczekuje konkretów, które pozwolą ocenić, czy jednorazowa zapłata grzywny rzeczywiście byłaby nadmiernym obciążeniem. Im bardziej szczegółowe i spójne uzasadnienie wniosku o rozłożenie grzywny na raty, tym większa szansa na jego pozytywne rozpatrzenie.

Uzasadnienie rozłożenia na raty grzywny a sytuacja życiowa

Uzasadnienie rozłożenia na raty grzywny powinno uwzględniać nie tylko suche dane finansowe, ale także ogólną sytuację życiową wnioskodawcy. Sąd analizuje, czy zapłata całej kwoty jednorazowo mogłaby zagrozić zaspokojeniu podstawowych potrzeb, takich jak mieszkanie, leczenie czy utrzymanie osób pozostających na utrzymaniu skazanego.

W praktyce istotne znaczenie ma również to, czy skazany wykazuje dobrą wolę w wykonaniu kary. Regularne regulowanie innych zobowiązań, wcześniejsze wpłaty części grzywny czy szybkie złożenie wniosku mogą świadczyć na korzyść wnioskodawcy i zwiększać szanse na pozytywne rozstrzygnięcie.

Rozłożenie na raty grzywny i kosztów sądowych

Bardzo często bowiem poza samą grzywną skazany zobowiązany jest do zapłaty kosztów postępowania, które również mogą stanowić istotne obciążenie finansowe. Z tego względu, możliwe jest także wystąpienie o rozłożenie na raty kosztów sądowych.

Rozłożenie na raty grzywny i kosztów sądowych pozwala uniknąć narastania zadłużenia i konsekwencji związanych z egzekucją. Jest to rozwiązanie szczególnie korzystne dla osób o niestabilnych dochodach lub znajdujących się w przejściowych trudnościach finansowych.

Czy grzywnę można rozłożyć na raty w każdej sytuacji?

Choć pytanie, czy grzywnę można rozłożyć na raty, pojawia się bardzo często, należy podkreślić, że nie w każdej sprawie sąd musi wyrazić na to zgodę. Rozłożenie grzywny na raty ma charakter uznaniowy, co oznacza, że decyzja zależy od oceny sądu i przedstawionego uzasadnienia. W przypadku osób osiągających wysokie i stabilne dochody sąd może uznać, że brak jest podstaw do zastosowania tej instytucji.

Trzeba też pamiętać o tym, żeby zasądzone raty płacić w terminie. Sąd bowiem odwołuje rozłożenie grzywny na raty, jeżeli ujawniły się nowe lub poprzednio nieznane okoliczności, istotne dla rozstrzygnięcia, a także może to zrobić wtedy, gdy skazany uchybił terminowi płatności choćby jednej raty, chyba że wykaże, iż nastąpiło to z przyczyn od niego niezależnych (art. 50 ustawy).

Znaczenie rozłożenia grzywny na raty w praktyce

Rozłożenie grzywny na raty pełni zatem istotną funkcję ochronną i stabilizującą. Pozwala wykonać orzeczoną karę w sposób realny i proporcjonalny do możliwości finansowych skazanego, bez prowadzenia do dalszych sankcji i komplikacji.

Podsumowanie – rozłożenie grzywny na raty z udziałem adwokata/prawnika (Gdańsk, Tczew, Starogard Gdański)

Prawidłowo sporządzony wniosek o rozłożenie grzywny na raty oraz rzetelne uzasadnienie rozłożenia na raty grzywny mogą Cię później uchronić przed egzekucją komorniczą lub zamianą grzywny na karę zastępczą.

Jeżeli szukasz adwokata/prawnika (Gdańsk, Tczew, Starogard Gdański) do pomocy prawnej w zakresie rozłożenia grzywny na raty – skontaktuj się z naszą kancelarią.

Kontakt w zakresie porady prawnej dotyczącej rozłożenia grzywny na raty

Kancelaria Adwokacka Cejrowski - TCZEW ul. Słowackiego nr 5/3

GDAŃSK – ul. Latarniana nr 1, STAROGARD GDAŃSKI - ul. Wodna nr 8

Telefon: +48 58 777 55 00 / +48 601 777 072

E-mail: kancelaria@cejrowski.pl

[1] Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 911 z późn. zm.).