Groźby karalne to przestępstwo, które wielu ludzi bagatelizuje — uznając, że „to tylko słowa". Tymczasem polska ustawa karna wyraźnie penalizuje grożenie innej osobie popełnieniem przestępstwa, jeśli groźba wzbudza uzasadnioną obawę jej spełnienia. Zarówno groźby wypowiadane twarzą w twarz, jak i te wysyłane przez SMS, komunikatory czy media społecznościowe mogą być podstawą odpowiedzialności karnej sprawcy. Wiedza o tym, gdzie zgłosić groźby karalne i jak się bronić, jest niezbędna dla każdego, kto znalazł się w takiej sytuacji.

Groźby karalne - definicja i podstawa prawna

Przestępstwo groźby karalnej uregulowane jest w art. 190 § 1 Kodeksu karnego: „Kto grozi innej osobie popełnieniem przestępstwa na jej szkodę lub szkodę osoby jej najbliższej, jeżeli groźba wzbudza w zagrożonym uzasadnioną obawę, że będzie spełniona, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2."

Trzy elementy muszą wystąpić łącznie, by mówić o przestępstwie groźby karalnej:

Groźba popełnienia przestępstwa — sprawca musi grozić popełnieniem konkretnego przestępstwa (zabójstwo, pobicie, zniszczenie mienia, zgwałcenie itp.). Nie każda nieprzyjemna lub agresywna wypowiedź stanowi groźbę karalną. Ocenie podlega całokształt okoliczności sprawy, a groźba może zostać wyrażona zarówno wprost, jak i w sposób dorozumiany.
Groźba skierowana na szkodę pokrzywdzonego lub osoby mu najbliższej — grożenie wyrządzeniem krzywdy dzieciom, małżonkowi, rodzicom pokrzywdzonego mieści się w zakresie przepisu.
Uzasadniona obawa spełnienia groźby — pokrzywdzony musi rzeczywiście obawiać się, że groźba zostanie zrealizowana. Ocena jest obiektywno-subiektywna: czy przeciętna osoba w sytuacji pokrzywdzonego, znając sprawcę i okoliczności, miałaby podstawy do obawy.

Gdzie zgłosić groźby karalne - procedura zawiadomienia

Co do zasady groźby karalne są przestępstwem ściganym na wniosek pokrzywdzonego(art. 190 § 2 k.k.) — oznacza to, że organy ścigania wszczynają postępowanie tylko wtedy, gdy pokrzywdzony złoży wniosek o ściganie. Bez tego wniosku policja i prokuratura nie mogą działać z urzędu, nawet jeśli dowiedzą się o przestępstwie z innego źródła. Wyjątkowo jednak postępowanie może zostać wszczęte i prowadzone także bez takiego wniosku, jeżeli istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że brak wniosku wynika z obawy przed odwetem lub przemawia za tym interes społeczny.

Gdzie i jak złożyć wniosek o ściganie za groźby karalne:

Posterunek lub komenda policji - najbardziej dostępna opcja; możesz złożyć zawiadomienie ustnie (zostanie spisane w protokole) lub pisemnie. Przy zawiadomieniu ustnym funkcjonariusz poinformuje Cię o konieczności złożenia wniosku o ściganie — złóż go od razu w trakcie tej samej wizyty.
Prokuratura rejonowa - możesz złożyć zawiadomienie bezpośrednio do prokuratury, z pominięciem policji; prokurator nadzoruje postępowanie przygotowawcze.
Pisemne zawiadomienie - możesz przesłać zawiadomienie pocztą (listem poleconym z potwierdzeniem odbioru) do miejscowej komendy policji lub prokuratury; pamiętaj o dołączeniu wniosku o ściganie i dowodów.

Zawiadomienie powinno zawierać: dane osobowe pokrzywdzonego i sprawcy (jeśli znane), opis zdarzenia (kiedy, gdzie, co dokładnie powiedziano lub napisano), dowody (zrzuty ekranu, nagrania, świadkowie), wniosek o ściganie sprawcy.

Groźby karalne jak się bronić - zabezpieczenie dowodów

Skuteczność postępowania karnego w sprawach o groźby zależy w dużej mierze od jakości zgromadzonych dowodów. Organy ścigania potrzebują materiału, który pozwoli udowodnić, że groźba padła i że wzbudziła uzasadnioną obawę.

Jak zabezpieczyć dowody groźby karalnej:

SMS i wiadomości tekstowe: zrób zrzut ekranu z widoczną datą, godziną i numerem nadawcy; możesz też nagrać ekran telefonu. Nie usuwaj wiadomości — oryginalne dane cyfrowe mają wyższą wartość dowodową niż samo zdjęcie ekranu.
Wiadomości w komunikatorach (WhatsApp, Messenger, Telegram): zrzut ekranu z widoczną nazwą użytkownika/profilem; przy komunikatorach szyfrowanych zadbaj o zachowanie metadanych (data, godzina, kontekst rozmowy).
E-mail: wydruk lub zapis w formacie PDF z pełnymi nagłówkami wiadomości (w tym adresem IP nadawcy, jeśli widoczny).
Media społecznościowe: zrzut ekranu z widocznym profilem sprawcy, datą i treścią. Jeśli sprawca może usunąć post — zrób zrzut natychmiast i poinformuj o tym policję.
Groźby ustne: jeśli groźba padła w rozmowie, postaraj się jak najszybciej spisać jej treść (dosłownie lub w miarę wiernie) z datą i okolicznościami; świadkowie, którzy słyszeli groźbę, są cennym dowodem — poproś ich o gotowość do złożenia zeznań.
Nagranie audio lub wideo: w Polsce nagranie rozmowy bez wiedzy drugiej strony jest dopuszczalne jako dowód w procesie karnym (kontrowersyjne, ale orzecznictwo dopuszcza), choć może być oceniane krytycznie przez sąd. Nagranie z własną wiedzą obu stron jest bezsporne. Dotyczy to sytuacji, gdy osoba nagrywająca sama uczestniczy w rozmowie. Nieuprawnione podsłuchiwanie cudzych rozmów może prowadzićdo odrębnej odpowiedzialności prawnej.

Groźby karalne - co dzieje się po złożeniu zawiadomienia?

Po przyjęciu zawiadomienia policja lub prokuratura wszczyna postępowanie przygotowawcze. Etapy postępowania:

Przesłuchanie pokrzywdzonego — szczegółowy opis zdarzenia, okoliczności, dowody.
Przesłuchanie świadków — osoby, które słyszały groźbę lub wiedzą o okolicznościach sprawy.
Ustalenie i przesłuchanie podejrzanego — sprawca zostaje wezwany na przesłuchanie; może odmówić zeznań.
Analiza dowodów cyfrowych — policja może wnioskować do operatora o dane abonenta, logi połączeń, metadane wiadomości.
Decyzja prokuratora — skierowanie aktu oskarżenia do sądu lub umorzenie postępowania (jeśli brak dowodów lub czyn nie stanowi przestępstwa).

Postępowanie w sprawach o groźby karalne trwa zwykle od kilku miesięcy do roku, zależnie od skomplikowania sprawy i obciążenia prokuratury. Przy groźbach przez internet — ustalenie tożsamości sprawcy może trwać dłużej (konieczność uzyskania danych od platform i operatorów telekomunikacyjnych).

Groźby karalne przez internet - specyfika cyberprzestrzeni

Groźby kierowane przez internet (e-mail, media społecznościowe, komunikatory, fora) są traktowane przez prawo tak samo jak groźby bezpośrednie — art. 190 k.k. nie różnicuje formy przekazu. Jednak postępowanie w sprawach cybernetycznych ma swoją specyfikę:

Anonimowe konta i fałszywe profile: policja może wnioskować do platform (Facebook, Google, X) o dane rejestracyjne i logowania. Współpraca platform z polskimi organami ścigania jest zróżnicowana — duże platformy odpowiadają na oficjalne zapytania prawne, ale procedury trwają.
IP sprawcy: każde logowanie do serwisu pozostawia adres IP, który operator może ujawnić na żądanie organów ścigania. Na tej podstawie identyfikuje się abonenta — choć przy VPN lub Tor identyfikacja jest trudna lub niemożliwa.
Trolling i masowe nękanie: jeśli groźby są częścią szerszego nękania przez internet, warto rozważyć równoległe zawiadomienie o stalking (art. 190a k.k.), który może mieć wyższe zagrożenie karą.

Nie zwlekaj ze zgłoszeniem groźby do organów ścigania, nawet jeśli masz wrażenie, że to „tylko słowa". Jeśli obawiasz się, że groźba zostanie spełniona — masz prawo i podstawy do działania. Organy ścigania ocenią zasadność obawy, ale to Ty jako pokrzywdzony jesteś najlepszym świadkiem jej rzeczywistego wpływu na Twoje poczucie bezpieczeństwa.

Warto też pamiętać, że groźby karalne mogą być podstawą do zastosowania przez sąd środków zapobiegawczych wobec sprawcy jeszcze przed wydaniem wyroku — w tym zakazu zbliżania się do pokrzywdzonego, zakazu kontaktowania się i nakazu opuszczenia miejsca wspólnego zamieszkania. W sytuacjach zagrożenia zdrowia lub życia pokrzywdzonego sąd może zastosować te środki w trybie pilnym, na wniosek prokuratora. Jeśli obawiasz się bezpośredniego zagrożenia — poinformuj o tym policję przy składaniu zawiadomienia i poproś o ocenę konieczności zastosowania takich środków.

W sprawach o groźby karalne warto skorzystać z pomocy adwokata lub radcy prawnego — szczególnie jeśli sprawca jest osobą bliską (sprawa o przemoc domową), jeśli groźby są częścią długotrwałego konfliktu lub jeśli zależy Ci na sprawnym przebiegu postępowania. Prawnik pomoże prawidłowo sformułować zawiadomienie, zgromadzić dowody i skutecznie uczestniczyć w postępowaniu jako osoba pokrzywdzona. Postępowanie karne jest bezpłatne dla pokrzywdzonego — koszty ponosi Skarb Państwa, a w razie skazania — sprawca.

Jeżeli potrzebujesz kontaktu do adwokata z Tczewa, Starogardu Gdańskiego i Gdańska w sprawie karnej:

Kancelaria Adwokacka Cejrowski - TCZEW ul. Słowackiego nr 5/3

GDAŃSK – ul. Latarniana nr 1, STAROGARD GDAŃSKI - ul. Wodna nr 8

Telefon: +48 58 777 55 00 / +48 601 777 072

E-mail: kancelaria@cejrowski.pl