Kasacja wyroku sądowego - czym jest, na czym polega?

Kasacja wyroku sądowego jest jednym z nadzwyczajnych środków zaskarżenia przewidzianych w polskim systemie prawnym. Jej istotą nie jest ponowne rozpoznanie sprawy co do meritum, lecz kontrola prawidłowości zastosowania prawa przez sąd, który wydał prawomocne orzeczenie.

Kasacja wyroku pozwala na eliminowanie najpoważniejszych błędów prawnych, które mogły mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Z tego względu kasacja wyroku sądowego ma charakter wyjątkowy i nie przysługuje w każdej sprawie. Skierowana jest do Sądu Najwyższego, który bada sprawę wyłącznie pod kątem zarzutów prawnych wskazanych w kasacji.

Co to jest kasacja wyroku i co to znaczy kasacja wyroku?

Pytanie co to jest kasacja wyroku i co to w ogóle znaczy pojawia się u klientów najczęściej po zakończeniu postępowania sądowego, gdy wyrok stał się już prawomocny. Kasacja wyroku to zaś środek zaskarżenia, który służy podważeniu prawomocnego orzeczenia z powodu rażącego naruszenia prawa materialnego lub procesowego. Nie jest to więc kolejna instancja odwoławcza, lecz instrument służący ochronie praworządności i jednolitości orzecznictwa.

Kasacja wyroku prawomocnego oznacza, że sprawa trafiła już wcześniej do sądu drugiej instancji i zakończyła się ostatecznym rozstrzygnięciem. Dopiero po spełnieniu tego warunku możliwe jest wniesienie kasacji, o ile ustawa przewiduje taką możliwość w danym rodzaju sprawy.

Kasacja wyroku prawomocnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia

Kasacja wyroku prawomocnego ma charakter nadzwyczajny, co oznacza, że ustawodawca wprowadził liczne ograniczenia dotyczące jej dopuszczalności. Nie każda strona postępowania może wnieść kasację samodzielnie, a jej sporządzenie wymaga spełnienia szczególnych wymogów formalnych. Celem tych ograniczeń jest zapewnienie, aby kasacja wyroku była stosowana wyłącznie w sprawach o szczególnym znaczeniu prawnym.

Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację wyroku sądowego, nie bada ponownie całego materiału dowodowego. Skupia się wyłącznie na ocenie, czy w sprawie doszło do istotnych naruszeń prawa, które uzasadniają uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia. Może to dotyczyć zarówno spraw karnych, jak i cywilnych.

Kasacja wyroku karnego i kasacja w sprawach karnych

Kasacja wyroku karnego jest szczególną postacią kasacji, uregulowaną w przepisach Kodeksu postępowania karnego[1]. Kasacja w sprawach karnych może dotyczyć zarówno skazania, jak i uniewinnienia, a także orzeczeń dotyczących środków karnych czy zabezpieczających. Kasację mogą wnieść strony, Prokurator Generalny, a także Rzecznik Praw Obywatelskich. W praktyce kasacja w sprawie karnej wnoszona jest najczęściej w sytuacjach, gdy doszło do rażącego naruszenia przepisów procesowych lub prawa karnego materialnego. Kasacja może być wniesiona tylko z powodu uchybień wymienionych w art. 439 ustawy lub innego rażącego naruszenia prawa, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na treść orzeczenia. Kasacja nie może być wniesiona wyłącznie z powodu niewspółmierności kary.

Kasację na niekorzyść można wnieść jedynie w razie uniewinnienia oskarżonego albo umorzenia postępowania. Termin do wniesienia kasacji dla stron wynosi 30 dni od daty doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem. Wniosek o doręczenie orzeczenia z uzasadnieniem należy zgłosić w sądzie, który wydał orzeczenie, w terminie zawitym 7 dni od daty ogłoszenia orzeczenia, a jeżeli ustawa przewiduje doręczenie orzeczenia, od daty jego doręczenia.

Kasacja wyroku karnego nie służy kwestionowaniu ustaleń faktycznych ani oceny dowodów. Skarżący musi wykazać, że uchybienia prawne miały istotny wpływ na treść orzeczenia. Z tego względu kasacja w sprawach karnych wymaga szczegółowej analizy akt sprawy i precyzyjnego sformułowania zarzutów.

Kasacja wyroku cywilnego i kasacja w sprawie cywilnej

Kasacja wyroku cywilnego, określana również jako kasacja w sprawie cywilnej, funkcjonuje na nieco innych zasadach niż kasacja karna. Uregulowana jest w Kodeksie postępowania cywilnego[2]. Jej celem jest zapewnienie jednolitości orzecznictwa sądów powszechnych oraz prawidłowej wykładni prawa cywilnego. Kasacja wyroku cywilnego przysługuje tylko w sprawach spełniających określone kryteria. Mogą ją wnieść strona, Prokurator Generalny, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka.

Skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż pięćdziesiąt tysięcy złotych, a w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych - niższa niż dziesięć tysięcy złotych. Jednakże w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych skarga kasacyjna przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawach o przyznanie i o wstrzymanie emerytury lub renty oraz o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego. Niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia skarga kasacyjna przysługuje także w sprawach o odszkodowanie z tytułu wyrządzenia szkody przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem.

Poza tym, skarga kasacyjna jest niedopuszczalna także w sprawach: o rozwód, o separację, o alimenty, o czynsz najmu lub dzierżawy oraz o naruszenie posiadania; dotyczących kar porządkowych, świadectwa pracy i roszczeń z tym związanych oraz o deputaty lub ich ekwiwalent; rozpoznanych w postępowaniu uproszczonym.

Można ją oprzeć tylko na takich podstawach jak naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja w sprawie cywilnej jest rozpoznawana przez Sąd Najwyższy, który bada wyłącznie zarzuty prawne podniesione w skardze kasacyjnej. Podobnie jak w sprawach karnych, kasacja wyroku cywilnego nie prowadzi do ponownej oceny dowodów ani ustalania stanu faktycznego.

Kasacja wyroku prawomocnego a zakres kontroli Sądu Najwyższego

Kasacja wyroku sądowego ogranicza zakres kontroli Sądu Najwyższego do kwestii stricte prawnych. Sąd Najwyższy nie pełni roli trzeciej instancji i nie zastępuje sądów powszechnych w rozstrzyganiu sporów. Jego zadaniem jest eliminowanie błędów, które mają charakter fundamentalny i mogą wpływać na funkcjonowanie całego systemu prawnego.

Sąd Najwyższy oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma uzasadnionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Natomiast Sąd Najwyższy w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej uchyla zaskarżone orzeczenie w całości lub w części i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie, lub innemu sądowi równorzędnemu; Sąd Najwyższy może uchylić także w całości lub w części orzeczenie sądu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania sądowi temu samemu lub równorzędnemu. Decyzja ta zależy od rodzaju stwierdzonych naruszeń i ich wpływu na treść orzeczenia.

Kasacja wyroku sądowego - ile trwa postępowanie kasacyjne?

Ile trwa taka kasacja – to pytanie pojawia się bardzo często u osób rozważających wniesienie tego środka zaskarżenia. Czas trwania postępowania kasacyjnego zależy od wielu czynników, takich jak stopień skomplikowania sprawy, obciążenie Sądu Najwyższego oraz charakter podniesionych zarzutów. W praktyce rozpoznanie kasacji wyroku może trwać od kilku miesięcy do nawet kilku lat.

Znaczenie kasacji wyroku sądowego w systemie prawnym

Kasacja wyroku sądowego pełni niezwykle istotną funkcję w polskim systemie wymiaru sprawiedliwości. Zapewnia kontrolę nad prawidłowością orzeczeń prawomocnych i umożliwia korygowanie najpoważniejszych błędów prawnych.

Podsumowanie – kasacja wyroku z udziałem adwokata/prawnika (Gdańsk, Tczew, Starogard Gdański)

Kasacja wyroku prawomocnego nie jest środkiem powszechnym, lecz w odpowiednich przypadkach stanowi skuteczne narzędzie ochrony prawnej, z której warto skorzystać.

Jeżeli szukasz adwokata/prawnika (Gdańsk, Tczew, Starogard Gdański) do pomocy prawnej w zakresie kasacji – skontaktuj się z naszą kancelarią.

Kontakt w zakresie porady prawnej dotyczącej kasacji wyroku sądowego

Kancelaria Adwokacka Cejrowski - TCZEW ul. Słowackiego nr 5/3 

GDAŃSK – ul. Latarniana nr 1, STAROGARD GDAŃSKI - ul. Wodna nr 8 

Telefon: +48 58 777 55 00 / +48 601 777 072 

E-mail: kancelaria@cejrowski.pl