Kancelaria Adwokacka Cejrowski

Naruszenie miru domowego to wdarcie się do cudzego domu, mieszkania, lokalu, pomieszczenia albo ogrodzonego terenu lub nieopuszczenie takiego miejsca wbrew żądaniu osoby uprawnionej. Za przestępstwo z art. 193 Kodeksu karnego grozi grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku, a od 1 października 2023 r. sprawca jest ścigany wyłącznie na wniosek pokrzywdzonego. Ochrona miru domowego przysługuje każdemu, kto ma prawo do lokalu: właścicielowi, najemcy, użytkownikowi lokalu na podstawie użyczenia, a także przedsiębiorcy w lokalu użytkowym.

W skrócie:

Czym jest naruszenie miru domowego: wdarcie się do cudzego lokalu, pomieszczenia lub ogrodzonego terenu albo odmowa opuszczenia go mimo żądania osoby uprawnionej.
Co chroni art. 193 KK: prawo do spokojnego i niezakłóconego korzystania z mieszkania, domu, lokalu użytkowego, pomieszczenia i ogrodzonego terenu.
Jaka kara: grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
Tryb wnioskowy: od 1 października 2023 r. naruszenie miru domowego jest ścigane wyłącznie na wniosek pokrzywdzonego (art. 193 § 2 KK).
Gdzie zgłosić: zawiadomienie z wnioskiem o ściganie składa się na policji albo w prokuraturze rejonowej właściwej dla miejsca zdarzenia.

Co to jest mir domowy i co chroni art. 193 KK?

Mir domowy to prawo do spokojnego, wolnego od ingerencji osób trzecich korzystania z miejsca, w którym ktoś mieszka lub pracuje; art. 193 KK chroni je przed wdarciem się i natręctwem.

Mir domowy wywodzi się z jednej z najstarszych zasad prawa, czyli nietykalności przestrzeni prywatnej. Nienaruszalność mieszkania gwarantuje art. 50 Konstytucji RP oraz art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, który zapewnia każdemu poszanowanie życia prywatnego, rodzinnego i mieszkania. W polskim prawie karnym ochronę miru domowego konkretyzuje art. 193 Kodeksu karnego.

Mir domowy chroni następujące miejsca:

mieszkanie i dom, a także pokój hotelowy lub wynajęty pokój na czas korzystania z niego,
pomieszczenia niemieszkalne, takie jak garaż, piwnica, strych czy magazyn,
ogrodzony teren przylegający do nieruchomości, np. podwórko, ogród albo teren firmy,
lokal użytkowy, w tym sklep, biuro czy gabinet lekarski,
klatka schodowa w zamkniętym budynku wielorodzinnym, do którego dostęp jest ograniczony, np. domofonem.

Ochrona miru domowego przysługuje każdemu, kto ma tytuł prawny do danego miejsca. Osobą uprawnioną do decydowania o wstępie jest zarówno właściciel nieruchomości, jak i najemca, dzierżawca czy osoba korzystająca z lokalu na podstawie użyczenia. O tym, kto może powołać się na naruszenie miru domowego, decyduje prawo do korzystania z lokalu, a nie prawo własności.

Co grozi za naruszenie miru domowego w 2026 roku?

Za naruszenie miru domowego grozi w 2026 roku grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku; sankcję sąd dobiera do okoliczności sprawy.

Naruszenie miru domowego z art. 193 KK jest przestępstwem umyślnym, co oznacza, że sprawca musi wiedzieć, że wchodzi lub pozostaje w miejscu wbrew woli osoby uprawnionej. Nieumyślne naruszenie miru domowego, np. wejście do cudzego mieszkania przez pomyłkę, nie jest karalne na podstawie art. 193 KK.

Kara pozbawienia wolności do roku jest górną granicą zagrożenia za naruszenie miru domowego. Sądy rejonowe, które rozpoznają te sprawy, najczęściej orzekają grzywnę lub karę ograniczenia wolności, zwłaszcza gdy sprawca nie był wcześniej karany i nie użył przemocy. Kara bezwzględnego pozbawienia wolności zapada głównie wtedy, gdy naruszeniu miru domowego towarzyszą inne przestępstwa.

Zbieg przepisów przy naruszeniu miru domowego zdarza się często. Sprawca, który wchodzi do lokalu, by zastraszyć ofiarę, może odpowiadać także za groźby karalne z art. 190 KK. Powtarzające się wtargnięcia będące elementem nękania mogą stanowić uporczywe nękanie (stalking) z art. 190a KK, zagrożone karą od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności. Naruszenie miru domowego wobec członka rodziny może być też jednym z zachowań składających się na znęcanie się z art. 207 KK. Taki zbieg przepisów wpływa bezpośrednio na wymiar kary i strategię procesową.

Co grozi za wjazd na teren prywatny?

Wjazd samochodem na cudzy ogrodzony teren bez zgody osoby uprawnionej jest naruszeniem miru domowego z art. 193 KK, zagrożonym karą do roku pozbawienia wolności.

Ochrona miru domowego obejmuje wyłącznie ogrodzony teren, dlatego o odpowiedzialności z art. 193 KK decyduje ogrodzenie (płot, brama, szlaban), a nie sama tabliczka „teren prywatny”. Wjazd na nieogrodzoną działkę nie jest naruszeniem miru domowego, choć może rodzić odpowiedzialność cywilną za naruszenie posiadania. Sprawca wjazdu na ogrodzony teren odpowiada dodatkowo za szkody wyrządzone w mieniu, np. zniszczoną bramę czy trawnik.

Naruszenie miru domowego w lokalu użytkowym dotyczy przedsiębiorców, gdy klient lub inna osoba odmawia opuszczenia sklepu, biura lub restauracji mimo wyraźnego wezwania pracownika albo właściciela. Taka odmowa wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 193 KK, nawet jeśli osoba ta weszła do lokalu legalnie w godzinach otwarcia. Pracownik lub właściciel może wezwać policję i złożyć zawiadomienie z wnioskiem o ściganie.

Na czym polega naruszenie miru domowego według art. 193 KK?

Naruszenie miru domowego polega na wdarciu się do cudzego lokalu, pomieszczenia lub ogrodzonego terenu albo na odmowie opuszczenia go mimo żądania osoby uprawnionej.

Art. 193 Kodeksu karnego opisuje dwa odrębne zachowania sprawcy naruszenia miru domowego: wdarcie się, czyli wejście do chronionej przestrzeni wbrew woli osoby uprawnionej, oraz nieopuszczenie miejsca mimo jej wyraźnego żądania. Oba zachowania są karalne, nawet jeśli sprawca nie użył przemocy ani nie zniszczył żadnego mienia.

Czym się różni wdarcie się od odmowy opuszczenia lokalu?

Wdarcie się oznacza wejście do cudzego lokalu wbrew woli osoby uprawnionej, a odmowa opuszczenia lokalu – pozostanie w nim po wyraźnym żądaniu wyjścia, mimo że wejście było legalne.

Wdarcie się do lokalu nie wymaga pokonania fizycznej przeszkody. Wejście przez niezamknięte drzwi, wejście za innym lokatorem czy wejście pod fałszywym pretekstem może wypełnić znamiona naruszenia miru domowego, jeśli osoba uprawniona nie wyraziła zgody. Dla odpowiedzialności karnej nie ma znaczenia, czy sprawca działał agresywnie ani jak długo przebywał w lokalu.

Odmowa opuszczenia lokalu dotyczy sytuacji, w której sprawca początkowo przebywał w danym miejscu zgodnie z prawem, np. jako gość, ale po wyraźnym żądaniu właściciela lub najemcy odmawia wyjścia. Od momentu usłyszenia takiego żądania dalsze przebywanie w lokalu staje się przestępstwem z art. 193 KK. Naruszenie miru domowego w tej formie zdarza się często w sporach między byłymi partnerami i w konfliktach sąsiedzkich.

Czy właściciel może naruszyć mir domowy najemcy?

Właściciel mieszkania może naruszyć mir domowy najemcy, bo w czasie trwania najmu to najemca jest osobą uprawnioną do decydowania o wstępie do lokalu.

Wejście właściciela do wynajmowanego mieszkania bez zgody i wiedzy najemcy, np. w celu remontu lub kontroli stanu lokalu, może skutkować odpowiedzialnością z art. 193 KK. Umowa najmu przekazuje najemcy prawo do korzystania z lokalu, a właściciel zachowuje prawo własności, które nie uprawnia go do wchodzenia bez zgody najemcy. Najemca ma obowiązek udostępnić lokal do przeglądu w uzgodnionym terminie (art. 10 ustawy o ochronie praw lokatorów), ale ten obowiązek nie daje właścicielowi prawa do samodzielnego wejścia.

Czy współlokator lub małżonek może naruszyć mir domowy?

Współlokator lub małżonek, który ma własny tytuł prawny do lokalu, co do zasady nie może naruszyć miru domowego w tym lokalu, bo nie wdziera się do cudzego mieszkania.

Współwłaściciel, współnajemca lub małżonek uprawniony do korzystania z mieszkania (art. 28¹ Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego) wchodzi do lokalu, do którego ma prawo, dlatego jego wejście zwykle nie jest naruszeniem miru domowego. Sytuacja zmienia się po wydaniu nakazu opuszczenia lokalu przez policję, prokuratora lub sąd: osoba, która mimo nakazu wraca do mieszkania, odpowiada karnie za niestosowanie się do nakazu, a w ocenie części orzecznictwa także za naruszenie miru domowego. Były partner, który nigdy nie miał tytułu do lokalu albo go utracił, może naruszyć mir domowy tak jak każda osoba obca.

Kiedy wejście do lokalu bez zgody nie jest naruszeniem miru domowego?

Wejście do lokalu bez zgody nie jest naruszeniem miru domowego, gdy przepis ustawy zezwala na nie policji, komornikowi, służbom ratowniczym lub zarządcy w razie awarii.

Naruszenie miru domowego wymaga działania bezprawnego, dlatego art. 193 KK nie obejmuje następujących sytuacji:

interwencja policji, przeszukanie na podstawie postanowienia prokuratora lub sądu albo wejście w celu ratowania życia lub zdrowia, przewidziane w Kodeksie postępowania karnego i ustawie o Policji,
czynności egzekucyjne komornika, który może otworzyć lokal dłużnika i wejść do niego w trybie Kodeksu postępowania cywilnego,
akcja ratownicza straży pożarnej lub pogotowia, gdy zagrożone jest życie, zdrowie albo mienie,
usuwanie awarii przez właściciela lub zarządcę, gdy lokator jest nieobecny albo odmawia wpuszczenia, z udziałem policji lub straży miejskiej (art. 10 ustawy o ochronie praw lokatorów).

Wejście do lokalu w stanie wyższej konieczności (art. 26 KK), np. sąsiada, który ratuje mieszkanie przed zalaniem, również nie jest naruszeniem miru domowego, jeśli dobro ratowane przedstawia większą wartość niż dobro poświęcone.

Jak zmienił się tryb ścigania naruszenia miru domowego od 1 października 2023 roku?

Naruszenie miru domowego od 1 października 2023 roku jest ścigane wyłącznie na wniosek pokrzywdzonego, a bez wniosku postępowanie nie może się toczyć.

Nowelizacja Kodeksu karnego z 7 lipca 2022 r. dodała do art. 193 KK § 2, zgodnie z którym ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego. Przed nowelizacją naruszenie miru domowego było ścigane z urzędu, więc policja i prokuratura mogły działać niezależnie od woli ofiary. Po zmianie brak wniosku pokrzywdzonego skutkuje odmową wszczęcia lub umorzeniem postępowania. Wniosek o ściganie można złożyć ustnie do protokołu albo pisemnie.

Cofnięcie wniosku o ściganie naruszenia miru domowego jest możliwe w postępowaniu przygotowawczym za zgodą prokuratora, a przed sądem za zgodą sądu do rozpoczęcia przewodu sądowego na pierwszej rozprawie głównej (art. 12 § 3 KPK). Ponowne złożenie cofniętego wniosku nie jest możliwe, dlatego decyzję o cofnięciu warto dobrze przemyśleć.

Gdzie i jak zgłosić naruszenie miru domowego?

Naruszenie miru domowego zgłasza się na policji lub w prokuraturze rejonowej, składając zawiadomienie o przestępstwie wraz z wnioskiem o ściganie sprawcy.

Jak napisać zawiadomienie o naruszeniu miru domowego?

Zawiadomienie o naruszeniu miru domowego powinno zawierać dane pokrzywdzonego, opis zdarzenia z datą i miejscem, dane sprawcy oraz wyraźny wniosek o ściganie.

Zawiadomienie o naruszeniu miru domowego powinno obejmować następujące elementy:

dane pokrzywdzonego: imię, nazwisko, adres, numer telefonu,
oznaczenie organu: komisariat policji lub prokuratura rejonowa właściwa dla miejsca zdarzenia,
tytuł pisma: zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z art. 193 Kodeksu karnego wraz z wnioskiem o ściganie,
opis zdarzenia: data, godzina, dokładne miejsce, zachowanie sprawcy (wdarcie się lub odmowa opuszczenia), świadkowie, dowody (nagrania, zdjęcia, wiadomości),
dane sprawcy, jeśli są znane: imię, nazwisko, adres, numer rejestracyjny pojazdu,
wyraźne sformułowanie wniosku o ściganie sprawcy naruszenia miru domowego,
listę załączników: kopie nagrań, zdjęć, wiadomości oraz umowy najmu lub innego dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do lokalu,
podpis i datę.

Zawiadomienie o naruszeniu miru domowego można złożyć osobiście na komisariacie, przesłać pocztą do prokuratury rejonowej albo złożyć elektronicznie przez platformę ePUAP, jeśli pokrzywdzony ma profil zaufany.

Ile czasu na zgłoszenie naruszenia miru domowego?

Karalność naruszenia miru domowego przedawnia się po 5 latach od czynu, więc w tym czasie pokrzywdzony może złożyć zawiadomienie i wniosek o ściganie.

Pięcioletni termin przedawnienia naruszenia miru domowego (art. 101 § 1 KK) nie oznacza, że zwłoka jest bez znaczenia. Nagrania z monitoringu są zwykle nadpisywane po kilku lub kilkunastu dniach, świadkowie z czasem gorzej pamiętają szczegóły, a ślady wtargnięcia znikają. Zawiadomienie złożone w ciągu kilku dni od naruszenia miru domowego daje policji szansę na zabezpieczenie nagrań i przesłuchanie świadków, póki pamiętają przebieg zdarzenia.

Czy można nagrać osobę, która wtargnęła do mieszkania?

Nagranie osoby, która wtargnęła do mieszkania, jest dozwolone i może być dowodem w sprawie o naruszenie miru domowego.

Pokrzywdzony, który nagrywa intruza telefonem lub kamerą monitoringu we własnym mieszkaniu, utrwala zdarzenie w miejscu, którym sam dysponuje, i robi to w celu ochrony swoich praw. Nagranie rozmowy, w której pokrzywdzony uczestniczy, nie jest podsłuchem. Takie nagranie warto zabezpieczyć w oryginalnym pliku, z datą i godziną, i dołączyć do zawiadomienia o naruszeniu miru domowego.

Co dzieje się po złożeniu zawiadomienia o naruszeniu miru domowego?

Po złożeniu zawiadomienia o naruszeniu miru domowego policja lub prokuratura prowadzi postępowanie przygotowawcze i, jeśli materiał to uzasadnia, kieruje akt oskarżenia do sądu rejonowego.

Pokrzywdzony naruszeniem miru domowego powinien przygotować się na przesłuchanie w charakterze świadka i wcześniej zebrać dowody: nagrania z monitoringu, zrzuty ekranu wiadomości, dane świadków. Sąd rejonowy właściwy dla miejsca popełnienia przestępstwa rozpoznaje sprawę w pierwszej instancji i w razie skazania orzeka grzywnę, karę ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Jeśli naruszeniu miru domowego towarzyszyło poważniejsze przestępstwo należące do właściwości sądu okręgowego, sprawa może trafić do tego sądu.

Co zrobić, gdy policja odmawia przyjęcia zawiadomienia lub umarza sprawę?

Gdy policja odmawia przyjęcia zawiadomienia o naruszeniu miru domowego, pokrzywdzony może złożyć je w prokuraturze, a na odmowę wszczęcia lub umorzenie przysługuje zażalenie w ciągu 7 dni.

Policja nie może odmówić przyjęcia zawiadomienia o przestępstwie, w tym zawiadomienia o naruszeniu miru domowego. Jeśli funkcjonariusz odmawia, pokrzywdzony może złożyć zawiadomienie pisemnie bezpośrednio w prokuraturze rejonowej albo wysłać je listem poleconym. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub o umorzeniu postępowania przysługuje zażalenie do sądu w terminie 7 dni od doręczenia (art. 306 KPK). Gdy w ciągu 6 tygodni od złożenia zawiadomienia pokrzywdzony nie otrzyma informacji o wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania, może złożyć zażalenie na bezczynność do prokuratora nadrzędnego.

Jak chronić się przed sprawcą naruszenia miru domowego?

Pokrzywdzony naruszeniem miru domowego może uzyskać zakaz zbliżania się sprawcy, nakaz opuszczenia lokalu oraz wnieść pozew o ochronę posiadania z art. 344 KC.

Pokrzywdzony naruszeniem miru domowego ma prawo wnioskować do prokuratora o zastosowanie wobec sprawcy środka zapobiegawczego: zakazu zbliżania się do pokrzywdzonego i kontaktowania się z nim albo nakazu opuszczenia wspólnie zajmowanego lokalu. Nakaz opuszczenia lokalu, przewidziany w art. 275a KPK, jest szczególnie ważny w sprawach dotyczących przemocy domowej. Policja może też sama wydać sprawcy przemocy domowej nakaz natychmiastowego opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania i zakaz zbliżania się do niego (art. 15a ustawy o Policji). Policyjny nakaz opuszczenia mieszkania obowiązuje 14 dni, a w tym czasie pokrzywdzony może wystąpić do sądu o dłuższe zobowiązanie sprawcy do opuszczenia lokalu.

Poza postępowaniem karnym pokrzywdzony naruszeniem miru domowego może:

złożyć pozew o ochronę posiadania (art. 344 Kodeksu cywilnego) w ciągu roku od naruszenia; pozew posesoryjny jest skuteczny także wtedy, gdy postępowanie karne zostało umorzone,
złożyć wniosek o zabezpieczenie powództwa w sądzie cywilnym, który może zakazać sprawcy wstępu do lokalu na czas procesu,
skontaktować się z ośrodkiem pomocy osobom pokrzywdzonym przestępstwem, finansowanym z Funduszu Sprawiedliwości, albo z organizacją pozarządową świadczącą bezpłatną pomoc prawną i psychologiczną.

Naruszenie miru domowego, zwłaszcza powtarzające się, bywa elementem szerszego wzorca nękania. Dokumentowanie każdego incydentu od początku (data, opis, dowody) zwiększa szansę na skuteczne ściganie sprawcy i w razie potrzeby pozwala przekwalifikować sprawę na uporczywe nękanie z art. 190a KK, zagrożone karą od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności.

Skutki psychiczne naruszenia miru domowego mogą być poważne: wielokrotne wtargnięcia lub długotrwała odmowa opuszczenia lokalu wywołują u ofiary poczucie zagrożenia, lęk i trudności w codziennym funkcjonowaniu. Psycholog współpracujący z organizacjami pomocowymi może udzielić wsparcia równolegle do postępowania. Dokumentacja skutków psychicznych, np. zaświadczenie lekarskie, może mieć znaczenie dowodowe, jeśli pokrzywdzony zdecyduje się dochodzić zadośćuczynienia w postępowaniu cywilnym.

Czy można siłą usunąć intruza z mieszkania?

Osoba uprawniona może siłą usunąć intruza z mieszkania w ramach obrony koniecznej (art. 25 KK), jeśli odpiera bezpośredni i bezprawny zamach na mir domowy.

Obrona konieczna przed naruszeniem miru domowego musi być współmierna do zagrożenia. Art. 25 § 2a KK przewiduje, że nie podlega karze osoba, która przekracza granice obrony koniecznej, odpierając zamach polegający na wdarciu się do mieszkania, lokalu, domu albo na przylegający do nich ogrodzony teren, chyba że przekroczenie tych granic było rażące. Rażące przekroczenie granic obrony koniecznej może skutkować odpowiedzialnością karną osoby, która broniła swojego miru domowego.

Najczęstsze pytania o naruszenie miru domowego (FAQ)

Czy policja może odmówić przyjęcia zawiadomienia o naruszeniu miru domowego?

Policja nie może odmówić przyjęcia zawiadomienia o naruszeniu miru domowego, bo organy ścigania mają obowiązek przyjąć każde zawiadomienie o przestępstwie. Jeśli funkcjonariusz odmawia, zawiadomienie wraz z wnioskiem o ściganie można złożyć bezpośrednio w prokuraturze rejonowej.

Ile czasu ma pokrzywdzony na złożenie wniosku o ściganie?

Wniosek o ściganie naruszenia miru domowego pokrzywdzony może złożyć do czasu przedawnienia karalności, czyli przez 5 lat od czynu. Z uwagi na zabezpieczenie dowodów wniosek warto złożyć razem z zawiadomieniem, najlepiej w ciągu kilku dni od zdarzenia.

Czy pokój hotelowy jest chroniony jako mir domowy?

Pokój hotelowy jest chroniony jako mir domowy przez czas, w którym gość z niego korzysta. Wejście obcej osoby do zajętego pokoju bez zgody gościa może być naruszeniem miru domowego z art. 193 KK, a personel hotelu może wejść tylko w uzasadnionych sytuacjach, np. w razie awarii.

Czy wejście na klatkę schodową to naruszenie miru domowego?

Wejście na klatkę schodową może być naruszeniem miru domowego, jeśli budynek jest zamknięty, a dostęp do niego ograniczony, np. domofonem lub kluczem. Otwarta klatka schodowa, do której może wejść każdy, zwykle nie jest objęta ochroną art. 193 KK.

Czy akwizytor może naruszyć mir domowy?

Akwizytor narusza mir domowy, jeśli wchodzi do mieszkania bez zgody albo nie wychodzi mimo wyraźnego żądania domownika. Samo zapukanie do drzwi nie jest przestępstwem, ale pozostanie w lokalu po usłyszeniu „proszę wyjść” wyczerpuje znamiona art. 193 KK.

Czy były partner może naruszyć mir domowy?

Były partner może naruszyć mir domowy, jeśli nie ma tytułu prawnego do lokalu, a wchodzi do niego bez zgody albo odmawia wyjścia. Gdy były partner jest współwłaścicielem lub współnajemcą mieszkania, jego wejście co do zasady nie jest naruszeniem miru domowego, chyba że wcześniej wydano wobec niego nakaz opuszczenia lokalu.

Jeżeli potrzebujesz kontaktu do adwokata z Tczewa, Starogardu Gdańskiego lub Gdańska skontaktuj się:

Kancelaria Adwokacka Cejrowski

Tczew – ul. Słowackiego 5/3,

Gdańsk – ul. Latarniana 1,

Starogard Gdański – ul. Wodna 8

Tel. +48 58 777 55 00,

Tel. +48 601 777 072,

E-mail: kancelaria@cejrowski.pl